czyli o Wrocławiu z innej strony
Blog > Komentarze do wpisu

Hale targowe we Wrocławiu

Hala Targowa przy ul. Piaskowej we Wrocławiu jest obiektem znanym, choć wg mnie nieco niedocenianym. Właściwie powinienem napisać „Hala Targowa I”, ponieważ ten obiekt miał swojego bliźniaka przy ul. Kolejowej, po którym dziś nie ma śladu.

Ale powinniśmy zacząć od początku:
U progu XX w. Wrocław był miastem bardzo szybko się rozwijającym. Ten rozwój szczególnie dotyczył przemysłu (np. Linke-Hofmann-Werke) i handlu. Miasto powiększało swoją powierzchnię, ale proces migracji tak się nasilił, że między 1875 a 1910 r. liczba mieszkańców Wrocławia zwiększyła się dwukrotnie (z 250 tys. w 1875 r. do 500 tys. w 1910 r.). W tym czasie Wrocław należał więc do jednych z najgęściej zaludnionych miast w Niemczech i borykał się z ogromnymi problemami urbanistycznymi, higienicznymi i socjalnymi.

Tymczasem w 1885 r. do Wrocławia przybył Richard Plueddemann, który zastąpił na stanowisku miejskiego radcy budowlanego Carla Johanna Zimmermanna. Plueddemann był absolwentem Akademii Budowlanej Miasta Berlin, a w trakcie swojej kariery pracował na urzędniczych stanowiskach we Flensburgu i Poczdamie. Jego przybycie do Wrocławia zrewolucjonizowało miejską architekturę. Plueddemann skupił się bowiem na poprawie warunków bytowych w mieście i zapewnieniu mieszkańcom dostępu do usług publicznych. W tym czasie zakładano we Wrocławiu tereny zieleni, parki, budowano szpitale, szkoły, łaźnie i nowe budynki użyteczności publicznej.

Jednym z pomysłów Plueddemanna, który miał poprawić warunki higieniczne we Wrocławiu była również zaplanowana (w latach 1890-1891) ze sporym rozmachem budowa czterech miejskich hal targowych. Ostatecznie ten pomysł zrealizowano tylko (albo aż) w połowie i w 1908 r. zlikwidowano we Wrocławiu wszystkie otwarte targowiska. Cały wrocławski handel targowy, który od wieków odbywał się w takich miejscach jak Rynek, Plac Solny czy Plac Nowy Targ, przeniósł się do dwóch miejskich hal targowych. Była to prawdziwa rewolucja targowa w mieście.

Hala Targowa I (niem. Markethalle I) i Hala Targowa II (niem. Markethalle II) zostały wybudowane w latach 1906-1908. Projekt architektoniczny opracowali w 1904 r. Richard Plueddemann i Friedriech Fries, wspomagani przez Heinricha Kuestera, który odpowiadał za prace budowlane. Hala Targowa I powstała w miejscu dawnego Arsenału Piaskowego, który z kolei powstał w miejscu dawnego dworu biskupów lubuskich, wzmiankowanego już w 1346 r. Z kolei Hala Targowa II powstała na tzw. Przedmieściu Świdnickim.


Arsenał Piaskowy i Brama Piaskowa - w miejscu arsenału stanęła Hala Targowa I
Źródło: Wroclaw.Hydral.com.pl

Obie hale były niezwykłe, głównie pod względem architektonicznym i konstrukcyjnym. I nie chodzi tu nawet o preferowany przez Plueddemanna styl neogotycki, pełen wielu interesujących detali architektonicznych, które możemy podziwiac do dziś na elewacji Hali Targowej przy ul. Piaskowej. Fasady obu tych budynków skrywały bowiem nowatorską konstrukcję nośną w formie parabolicznych żelazobetonowych łuków o rozpiętości 19 m i wysokości 20 m.


Hala Targowa II w trakcie budowy
Źródło: Wroclaw.Hydral.com.pl

Konstrukcja wrocławskich hal targowych wyprzedziła więc przynajmniej o dekadę podobne rozwiązania europejskie z lat 20. XX w. Początkowo, wzorem hal targowych z Berlina i hali amsterdamskiej giełdy, rozważano zastosowanie stalowej konstrukcji nośnej, ale z powodu niższych kosztów budowy i eksploatacji, zdecydowano się na zastosowanie żelazobetonu. Warto wspomnieć, że wyniki obliczeń dotyczących konstrukcji obu hal, były wykorzystane przez Maxa Berga, twórcę wrocławskiej Hali Stulecia. Być może więc, gdyby nie zbudowano tych Markethalle, nie powstawałaby również Hala Stulecia...


Źródło: Wikimedia


Szczegóły niezwykłej konstrukcji nośnej Hali Targowej I - zdjęcia współczesne
Źródło:
Wikimedia

Betonowe łuki obu hal targowych, na których zachowano fakturę drewna z szalunku, były pokryte geometrycznymi kolorowymi wzorami, uzupełniało je malowidło Emila Noellnera, w okna wstawiono żółte szyby. Wszystko to nadawało wnętrzu charakter sakralny. Cóż, była to prawdziwa „świątynia handlu”.


Hala Targowa I przed wojną
Źródło: Wroclaw.Hydral.com.pl


Hala Targowa I przy ul. Piaskowej - zdjęcie współczesne
Źródło: Wikimedia

Hala Targowa I przy ul. Piaskowej została uszkodzona podczas obrony Festung Breslau, ale po wojnie została odbudowana i pełni funkcje handlowe po dziś dzień. Hala Targowa II przy ul. Kolejowej również ucierpiała podczas II wojny światowej, ale jej wytrzymała konstrukcja nośna pozwalała na jej odbudowę. Przez długich 28 powojennych lat ruiny hali straszyły przechodniów i były miejsem zabaw dzieci. W końcu w 1973 r. zdecydowano się na jej rozebranie. Aby „pokonać” żelbetową konstrukcję hali był jednak potrzebny oddział saperów i spora ilośc materiału wybuchowego.


Hala Targowa II przed wojną
Źródło: Wroclaw.Hydral.com.pl


Wyburzanie Hali Targowej II - rok 1973
Źródło: Wroclaw.Hydral.com.pl

Hala wyleciała w powietrze, ale miejsce, w którym stała, do dziś służy celom handlowym. Mowa o znanym chyba wszystkim mieszkańcom Wrocławia tzw. Placu Zielińskiego.

poniedziałek, 08 września 2008, wroclawzwyboru

TrackBack
TrackBack URL wpisu:
Komentarze
2008/09/08 15:58:03
wow! nieźle! zaskoczyłeś mnie tą informacją o drugiej Hali, nie wiedziałam o tym :)
-
Gość: Jarosz, host-81-190-229-207.wroclaw.mm.pl
2008/10/04 21:25:41
Fantastycznie, wcześniej tego nie widziałem. Zdjęcie wykonano z wiaduktu kolejowego.
-
Gość: tert, turin.dream.net.pl
2008/11/01 19:17:23
Markthalle a nie Market.Liczba mnoga to Markthälle,albo Markthaelle w nowej pisowni.Ale nie przejmuj się anglicyzmy są wszędzie.BTW super blog.Pozdrawiam.
-
Gość: , 156.17.79.19*
2010/02/04 16:08:47
Bardzo dobrze że się zachowała taka fotografia, to w końcu kawek historii naszego miasta
-
Gość: Hil, lab84.ml.pan.wroc.pl
2011/06/21 09:48:40
Oczywiście, że Markthalle. Liczba mnoga jest jednak Markthallen.
Jeśli chodzi o nową pisownię, to nie przewiduje zamiany ä (a-Umlaut) na ae !!
Można ä zastąpić ae, jeśli nie ma się do dyspozycji ä - jak to jest na starych maszynach to pisania. W dobie komputerów wystarczy Lewy Alt (przytrzymać), a na włączonym bloku numerycznym 132.
-
Gość: , aegr240.neoplus.adsl.tpnet.pl
2011/09/20 11:25:55
Nie mogę uwierzyć, że w miejscu tak fajnego budynku mamy dzisiaj składowisko blaszaków. Komuna jest faktycznie gorsza od wojny.
    Czytam i polecam: